शिवजीके १०८ नामावली

1381707_432832086825329_653166325_n

शिवजीके १०८ नाम

१]  ॐ शिवाय नमः
२]  ॐ महेश्वराय नमः
३]  ॐ शंभवे नमः
४]  ॐ पिनाकिने नमः
५]  ॐ शशिशेखराय नमः
६]  ॐ वामदेवाय नमः
७]  ॐ विरूपाक्षाय नमः
८]  ॐ नीललोहिताय नमः
९]  ॐ शंकराय नमः
१०]  ॐ शूलपाणये नमः
११]  ॐ खटवांगिने नमः
१२]  ॐ विष्णुवल्लभाय नमः
१३]  ॐ शिपिविष्टाय नमः
१४]  ॐ अंबिकानाथाय नमः
१५]  ॐ श्रीकंठाय नमः
१६]  ॐ भक्तवत्सलाय नमः
१७]  ॐ भवाय नमः
१८]  ॐ शर्वाय नमः
१९]  ॐ त्रिलोकेशाय नमः
२०]  ॐ शितिकंठाय नमः
२१]  ॐ शिवाप्रियाय नमः
२२]  ॐ उग्राय नमः
२३]  ॐ कपालिने नमः
२४]  ॐ कामारये नमः
२५]  ॐ अन्धकासुरसूदनाय नमः
२६]   ॐ गंगाधराय नमः
२७]  ॐ ललाटाक्षाय नमः
२८]  ॐ कालकालाय नमः
२९]  ॐ कृपानिधये नमः
३०]  ॐ भीमाय नमः
३१]  ॐ परशूहस्ताय नमः
३२]  ॐ मृगपाणये नमः
३३]  ॐ जटाधराय नमः
३४]  ॐ कैलासवासिने नमः
३५]  ॐ कवचिने नमः
३६]  ॐ कठोराय नमः
३७]  ॐ त्रिपुरान्तकाय नमः
३८]  ॐ वृषांकाय नमः
३९]  ॐ भस्मोद्धृलितविग्रहाय नमः
४०]  ॐ सामप्रियाय नमः
४१]  ॐ स्वरमयाय नमः
४२]  ॐ त्रयीमूर्तये नमः
४३]  ॐ अनीश्वराय नमः
४४]  ॐ सर्वज्ञाय नमः
४५]  ॐ परमात्मने नमः
४६]  ॐ सोमसूर्याग्निलोचनाय नमः
४७]  ॐ हविषे नमः
४८]  ॐ यज्ञमयाय नमः
४९]  ॐ पंचवक्त्राय नमः
५०]  ॐ विश्वेश्वराय नमः
५१]  ॐ सदाशिवाय नमः
५२]  ॐ वीरभद्राय नमः
५३]  ॐ गणनाथाय नमः
५४]  ॐ प्रजापतये नमः
५५]  ॐ हिरण्यरेतसे नमः
५६]  ॐ दूर्धर्षाय नमः
५७]  ॐ गिरीशाय नमः
५८]  ॐ गिरिशाय नमः
५९]  ॐ अनघाय नमः
६०]  ॐ भूजंगभूषणाय नमः
६१]  ॐ भर्गाय नमः
६२]  ॐ गिरिधन्वने नमः
६३]  ॐ गिरिप्रियाय नमः
६४]  ॐ कृतिवाससे नमः
६५]  ॐ पुरारातये नमः
६६]  ॐ भगवते नमः
६७]  ॐ प्रमथाधिपाय नमः
६८]  ॐ मृत्युंजयाय नमः
६९]  ॐ सूक्ष्मतनवे नमः
७०]  ॐ जगद्व्यापिने नमः
७१]  ॐ जगद्गुरवे नमः
७२]  ॐ व्योमकेशाय नमः
७३]  ॐ महासेनजनकाय नमः
७४]  ॐ चारूविक्रमाय नमः
७५]  ॐ रूद्राय नमः
७६]  ॐ भूतपतये नमः
७७]  ॐ स्थाणवे नमः
७८]  ॐ अहिर्बुध्नाय नमः
७९]  ॐ दिगंबराय नमः
८०]  ॐ अष्टमूर्तये नमः
८१]  ॐ अनेकात्मने नमः
८२]  ॐ सात्विकाय नमः
८३]  ॐ शुध्धविग्रहाय नमः
८४]  ॐ शाश्वताय नमः
८५]  ॐ खंडपरशवे नमः
८६]  ॐ अजाय नमः
८७]   ॐ पाशविमोचनाय नमः
८८]  ॐ मृडाय नमः
८९]  ॐ देवाय नमः
९०]  ॐ महादेवाय नमः
९१]  ॐ अव्ययाय नमः
९२]  ॐ प्रभवे नमः
९३]  ॐ पुषदन्तभिदे नमः
९४]  ॐ अव्यग्राय नमः
९५]  ॐ दक्षाध्वरहराय नमः
९६]  ॐ हराय नमः
९७]  ॐ भगनेत्रभिदे नमः
९८]  ॐ अव्यक्ताय नमः
९९]  ॐ कपिर्दिने नमः
१००]  ॐ वृषभारूढाय नमः
१०१]  ॐ पशुपतये नमः
१०२]  ॐ सहस्त्राक्षाय नमः
१०३]  ॐ सहस्त्रपाते नमः
१०४]  ॐ अपवर्गदाय नमः
१०५]  ॐ अनंताय नमः
१०६]  ॐ तारकाय नमः
१०७]  ॐ परमेश्वराय नमः
१०८]  ॐ सोमाय नमः

ॐ नमः शिवाय

Advertisements

निर्जला एकादशी

                                                   

                                        निर्जला एकादशी

ज्येष्ठ मास की शुक्ल पक्ष पर पड़ने वाली एकादशी को निर्जला एकादशी कहा जाता है। यह इतना कठोर व्रत है कि इस व्रत में पानी भी नहीं पिया जाता। इसलिये इसे निर्जला एकादशी कहा जाता है। इस व्रत को रखने से सभी एकादशियों का फ़ल मिल जाता है। इसलिये वर्ष भर की चौबीस एकादशियों में ज्येष्ठ शुक्ल एकादशी को ही सर्वश्रेष्ठ माना जाता है।

यह व्रत सभी वर्ग के लोगो को करना चाहिए। इस दिन एकान्त में बैठ कर भगवान विष्णु का शेषशायी रूप में ध्यान और “ऊँ नमो भगवते वासुदेवाय:” मंत्र का जाप करना चाहिये। इस व्रत में रात में सोना वर्जित माना गया है। द्वादशी को स्नान आदि करके भगवान विष्णु का ध्यान लगाना चाहिये। गोदान, वस्त्रदान, फ़ल,शर्बत आदि का दान करने के पश्चात ही गुड़ का बना शर्बत पीना चाहिए। उसके कुछ घंटे के बाद ही भोजन करना चाहिये।
महाभारत काल में एक बार महार्षि व्यास पांडवों के घर पधारे. भीम ने महार्षि व्यास को बताया । युधिष्ठिर, अर्जुन, नकुल, सहदेव, माता कुन्ती और द्रोपदी सभी एकादशी का व्रत करते है, और मुझसे भी व्रत करने को कहते है, परन्तु मैं बिना खाये पिये नही रह सकता हूँ। इसलिये चौबीस एकादशियों पर निराहार रहने के कष्ट साधना से बचाकर मुझे कोई ऐसा व्रत बताइये, जिसे करने से मुझे सभी एकादशियों का फ़ल प्राप्त हो जाए। महर्षि व्यास जानते थे, कि भीम के अन्दर बृक नामक अग्नि है, जो अधिक भोजन करने पर भी शान्त नही होती है। महार्षि ने भीम से कहा कि तुम ज्येष्ठ मास की एकादशी का व्रत रखो। इस व्रत को करने से चौबीसों एकादशियों का लाभ मिल जाता है। तुम जीवन भर इस एकादशी का व्रत करो। भीम ने बड़े साहस से निर्जला एकादशी का व्रत किया, जिसके परिणामस्वरूप सुबह होते होते वे बेहोश हो गये, तब पांडवों ने भीम की बेहोशी को दूर करने के लिये गंगाजल, तुलसी चरणामृत का प्रसाद देकर उनकी बेहोशी को दूर किया। इसलिये इसे भीमसेनी एकादशी भी कहा जाता है।

                                                 ॐ नमः शिवाय

જ્ઞાન, વિજ્ઞાન અને શિવજી

                                       જ્ઞાન, વિજ્ઞાન અને શિવજી

શિવજી એટલે આ સૃષ્ટિની તમામ વિદ્યાઓના જનક. ગણિતશાસ્ત્ર, વિજ્ઞાન, યોગ, ભાષા,નૃત્ય, સંગીત વગેરે તમામ વિદ્યાઓ શિવમાંથી આવી છે. શિવજી એટલે માત્ર દેવોના દેવ જ નથી પરંતુ સમસ્ત બ્રહ્માંડના સર્જનહાર છે.

શિવલિંગ-

હિંદુ ધર્મગ્રંથ પ્રમાણે બ્રહ્માંડ અનંત છે અને તેનો તાગ પામી શકાતો નથી.જ્યારે આધુનિક વિજ્ઞાન હમણાં હમણાં આ વાતને સમર્થન આપતાં કહે છે કે સમયની સાથે બ્રહ્માંડ વિસ્તરી રહ્યું છે. પાંચ લ્આખ આકાશગંગાના અભ્યાસ બાદ એ તારણ નીકળ્યું છે કે કોઈ અદૃશ્ય શક્તિ બ્રહ્માંડનો વિસ્તાર વધરી રહી છે જે વાત આપણાં ધર્મગ્રંથો સદીઓથી કહેતા આવ્યાં છે. ‘બ્રહ્માંડ’ શબ્દ બ્રૂ-બમ પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ ફેલાયેલું બ્રહ્મ થાય છે. એટલા જ માટે બ્રહ્માંડના નિરૂપણ સમાન શિવલિંગનો આકાર અંડાકાર બતાવ્યો છે. શિવ એટલે માત્ર શુભ નથી પણ શિવ એટલે કલ્યાણકારી. હિન્દુ ધર્મે સમસ્ત બ્રહ્માંડને કલ્યાણકારી કહ્યો છે.

અર્ધનારીશ્વર સ્વરૂપ-

પ્રત્યેક માનવીમાં સ્ત્રી અને પુરુષના લક્ષણો હોય છે.જેમાં આધાર અને આધેય અથવા શિવ અને શક્તિ અથવા પુરુષ અને પ્રકૃતિ અવિભાજ્ય અંગ છે. આલ્બર્ટ આઈનસ્ટાઈનની ‘પદાર્થ અને શક્તિ સાથે પરિવર્તન પામે છે’ થિયરીને શિવજીના અર્ધનારીશ્વર સ્વરૂપે વ્યક્ત થયેલી જણાય છે.

બ્લેક હોલ અને મહાકાળ

શિવજીનું એક નામ ‘મહાકાળ’ છે. સરળ ભાષામાં બ્લેક હોલ એટલે ભમ્મરિયો કૂવો, જે નિહારિકાઓ, તારાઓ, ગ્રહોને કે બ્રહ્માંડને ગળી જાય છે અથવા શોષી લે છે. આ બ્લેક હોલમાં કાળ પણ શોષવાઈ જાય છે એટલે જ ભરતીય સંસ્કૃતિમાં શિવજીને મહાકાળ કહેવાય છે. કહેવાય છે કે શિવજી જ્યારે સમાધિ લગાવે છે ત્યારે કાળ થંભી જાય છે.

 

                                                        ૐ નમઃ શિવાય

શિવ કલ્યાણકારી

                                                            

                                                         શિવ કલ્યાણકારી

આજે શ્રાવણ સુદ એકમ પણ છે. શ્રાવણ મહિનો શિવજીની આરાધના કરવાનો મહિનો કહેવાય છે. દેવપોઢી એકાદશી બાદ ચાર મહિના પ્રભુએ શિવજીને બ્રહ્માંડના ભરણ પોષણની જવાબદારી સોંપી હતી.

     ભગવાન શિવ પરમ કલ્યાણકારી છે.. શિવ શબ્દમાં જ કલ્યાણ અર્થ સમાયેલો છે. આપણા શસ્ત્રોમાં કહેલું છે કે શુદ્ધ મન અને શ્રદ્ધાથી ભક્તિ –ઉપાસના કરવાથી શિવજી પ્રસન્ન થાય છે. ઈચ્છિત ફળ આપે છે. તેઓએ ના ફક્ત માનવ પર પ્રસન્ન થઈ વરદાન આપ્યા છે પરંતુ દેવ, દાનવો પર પણ પ્રસન્ન થઈ વરદાન આપ્યાના અનેક દાખલાઓ છે.

     સમુદ્ર મંથન વખતે નીકળેલા વિષપાન કરી દેવ, દાનવોની ગંભીર સમસ્યાનો ઉકેલ લાવી આપ્યો અને નિલકંઠ કહેવાયા.

        સગર રાજાના સત્તર હજાર પુત્રોના મોક્ષાર્થે રાજા ભગીરથે ઉગ્ર તપ કરીને સ્વર્ગથી ધરતી લાવવા રાજી તો કર્યા પણ તેમનો પ્રચંડ વેગને ઝીલવા પૃથ્વી સક્ષમ ન હોવાથી શિવજીએ ગંગાને પોતાની જટામાં ઝીલી ગંગાધર કહેવાયા. તેમના થકી ગંગાનું પૃથ્વી પર અવતરણ થયું અને સગર પુત્રોનો મોક્ષ થયો.

ચંદ્ર જ્યારે શાપથી પીડા ભોગવતો હતો ત્યારે શિવજીએ ચન્દ્રને શરણ આપી તેને નવજીવન આપી અમરત્વ આપ્યું. આથી શિવજી શશીધર ચન્દ્રશેખર કહેવાયા.

શરણે આવેલાને તેઓ કદી નિરાશ નથી કરતા પછે દેવ હોય કે દાનવ કે મનુષ્ય હોય. સર્વ પર સરખા રીઝનારા આશુતોષ શિવજી સૌનું કલ્યાણ કરનારા છે. એટલે જ કલ્યાણકારી છે.

                                                              –સંકલિત

                                               ૐ નમઃ શિવાય

मानो या ना मानो

                     આજે અષાઢ સુદ તેરસ                                            

                                      Me in MANSAROVAR                June 2010

 

  मानो या ना मानो

એક સત્ય ધટના

                         

२२ जून २०१० के रोज में और सुधीर कैलास मानसरोवरकी यात्रा करके वापस आयें. सुधीर हंमेशा अपने ऑफिसके सभी अम्प्लोयर और सभी भक्तोंको मानसरोवर और अष्टपदका जल प्रसादीके रूपमें देते हैं. ईसबारभी सबको दिया

अष्टपदके जलकी बात कहें तो

अष्ट्पद एक ऐसा स्थल है जहाँसे पवित्र कैलास पर्बतके अदभूत दर्शन होते है और जैनधर्मके प्रथम तीर्थंकर ऋषभदेव यहाँ आठ स्टेप भरकर कैलास पहोंचे थे. ये आठ स्टेप्स क्या है ये भी जानीये.

हमारे पौराणिक कथाओमें पुष्कर विमानका उल्लेख हुआ है जिसमे बैठकर देवो देवियाँ प्रवास कर सकते थे. ऐसे ही पुराने जमानेमें लोगोंके पास ऐसे साधन थे जिससे वे १२ जोजन तक प्रवास कर सकते थे. ऐसे ही ऋषभदेवने ९६ जोजनका प्रवास करके कैलास पहोंचे होंगे और इसी कारण यह स्थल अष्टपद माना जाता है. इसको मान्यता देते हुए ६ शिखर मौजुद है. इसी जगह पर ऋषभदेवका निर्वाण हुआ था. यह स्थल बहुत ही पवित्र माना जाता है.

इसी स्थलसे उमा छु नामकी नदी बहेती है जो हंमेशा कैलासजीको अभिषेक करती हुइ बहेती है. इसीलिये उसका जल भी अतिपवित्र माना जाता है.

अब हुआ यह कि हमारी ऑफिसके एक एम्प्लोयर दिलिपभाईके बडेभाईका अचानक ६१की आयुमें देहांत हो गया और दिलिपभाई अपनी माता सुमित्राजीको लेकर अपनें गाँव खेडब्रह्मा चले गये. वहाँ जाकर अपने पुत्रका देहांत सुनकर सुमित्राजीको इतनी चोट लगी कि वे कोमामे पहोंच गये. यह देखकर दिलिपभाईको दुःख हुआ कि माँको किस तरह सँभाले ? १५ दिन हो गये फिरभी सुमित्राजीकी हालत ऐसीकी ऐसी ही रही. यह देखकर सभी गाँववाले दिलिपभाईको सलाह देने लगे और बताने लगे कि सुमित्राजीको गँगाजल पीलाया जाय. दिलिपभाईभी सबकी सलाह मानकर सुमित्राजीको गंगाजल पीलाने लगे. अचानकसे दिलिपभाईको सुधीरने दिये हुए मानसरोवरका जल और अष्टपद जल याद आया. दिलिपभाई जैन धर्मी है तो उनको अष्टपदके जलमें और हमारी कीहुई यात्रामें बहुत ही श्रद्धा थी. उन्होंने अपनी माँको ये दोनो जल पीलाने चालु कीया.

अचानकसे दिलीपभाई देखा कि सुमित्राजीका मुँह खुलने लगा और जैसे जैसे सुमित्राजी यह जलका स्वीकार करते गये तो वे धीरे धीरे कोमामेंसे बहार आने लगे. यह देखकर दिलिपभाई और सारे परिवारवालोंकी खुशीका ठिकाना न रहा.
जैसे जैसे गाँववाले सुनते गये वैसे वैसे सभी गाँववाले सुमित्राजीकी देखनेको आने लगे और सोचने लगे कि प्रभुका ये कैसा चमत्कार है !!!!!!!

यह एक घटना नहीं हुई और कितनी घटना हुई है जिसको सुनकर हमको इसके प्रभावको मानने मजबूर कर देता है. वैसे मैं भी कैलास मानसरोवरकी यात्रा आठ की है लेकिन ऐसी घटना पहेली बार देखी और सुनी. मेरी तो यह यात्राकी श्रद्धा और बढ गई है.

दुसरा किस्सा यह हुआ कि

हमारे एक दोस्त राजेशभाईकी ऑफिस भी हमारी ऑफिसके नज़दिक ही है. उन्हें भी मासरोवरका जल प्राप्त हुआ था और उन्होंने अपनी ऑफिसमें यह जलका छिंटकाव किया और देखो नतीजा क्या नीकला!!! ऑफिसके अटके हुए सभी काम फिरसे चालु हो गया. राजेशभाई मानसरोवरका जल ओर भी लेकर गये और अपने घरमें भी जलका छिंटकाव किया यह आशासे की अपने घरसे जो तनाव रहता है वो दूर हो जाये. एक अच्छी घटनासे कितनी श्रद्धा बढ जाती है !!!!!!!!

                         ૐ નમઃ શિવાય

રુદ્રાક્ષનું શિવલિંગ

                        આજે વૈશાખ સુદ દસમ

 

            મુંબઈના કાંદિવલીમાં ચાલતી ભાગવત કથાનું એક અનોખું આકર્ષણ એટલે 10,51,000 રુદ્રાક્ષથી બનેલું શિવલિંગ. જેનું નિર્માણ શ્રી બટુકભાઈ વ્યાસે કર્યું છે જેમનું નામ ‘ગિનીઝ બુક ઓફ વર્ડ’માં છે.

રુદ્રાક્ષનું શિવલિંગ

રુદ્રાક્ષનું શિવલિંગ

રુદ્રાક્ષના આ 20 ફૂટના શિવલિંગ બનાવનાર શ્રી બટુકભાઈ રુદ્રાક્ષ વિષે લખે છે કે………..

રુદ્રાક્ષ એ શિવજીનો ચમત્કાર છે. આપણા પુરાણોમાં પણ રુદ્રાક્ષ વિષે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

  રુદ્ર અને અક્ષ આ બે શબ્દને ભેગા કરવાથી રુદ્રાક્ષ શબ્દ બને છે. રુદ્ર એટલે ભગવાન શિવ- મહાદેવ – શંકર – ભોળાનાથ. અક્ષ એટલે આંખ – નયન – લોચન – નેત્ર – ચક્ષુ.

 રુ એટલે અંધકાર, અજ્ઞાન, મલીનતા, પાપ, દોષ, ભય, પીડા

દ્ર એટલે દ્રવવું, પીગળવું, ઓગળવું, મુક્ત થવું, છૂટવું.

  અજ્ઞાન, અંધકાર, મલીનતા, પાપ, દોષ, કષ્ટ, ભય, પીડા સંતાપ આદિને ઓગાળવા, પીગાળવા કે તેમાંથી મુક્ત કરવા શિવજીએ કરુણા કરીને નેત્રમાંથી કરુણાબિન્દુ વરસાવ્યા તે રુદ્રાક્ષ. રુદ્રાક્ષ એ સત્ય છે, સનાતન છે. સ્વયં પ્રકાશ સ્વરૂપ છે. રુદ્રાક્ષ એ સંજીવની સમાન છે. રુદ્રાક્ષને કોઈપણ વ્યક્તિ ધારણ કરી શકે છે.

  રુદ્રાક્ષ વિવિધ નામે ઓળખાય છે 

સંસ્કૃતમાં      અમરા, ભૂતનાશન, હરકશા [હરક્ષા], નીલકંઠક્ષા, પાવન, રુદ્રાક્ષ, શર્વક્ષા, શિવક્ષા, શિવપ્રિય, ત્રિનમેરુ .

ગુજરાતીમાં     રુદ્રાક્ષ, શિવનેત્રબિંદુ

હિન્દીમા         રુદ્રાક્ષ
મરાઠી અને કન્નડમાં રુદ્રાખ
બંગાળીમાં રુદ્રાક્ય
મલયાલમમાં  રુદ્રાક્ષમ
તમિળમાં અક્કમ, ઈરાતાઈયુરુતિરશમ, કૌરી ચંગામણિ, ઉરુતિરક્કમ, ઉરુતિરદયમ
તેલગુમાં  રુદ્રાચલ્લુ
ઉડિયામાં   રુદ્રાખ્યો

 વધુ વાંચો

 રુદ્રાક્ષ [દિવ્ય જીવન અમૃત]માં 
  
લેખક શ્રી બટુકભાઈ વ્યાસ.

 

                                                       ૐ નમઃ શિવાય

મહા શિવરાત્રિ

                     આજે મહાવદ ચૌદસ [મહાશિવરાત્રિ]

sanatan_shiva1
આપણા વેદોમાં ત્રણ મહાન રાત્રિઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

1] કાળરાત્રિ જે કાળી ચૌદસને નામે ઓળખાય છે.
2] મોહ રાત્રિ જે જન્માષ્ટમીની રાત્રિ તરીકે ઓળખાય છે.
3] મહારાત્રિ જે મહાશિવરાત્રિ તરીકે ઓળખાય છે.

દરેક મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષની ચૌદસ શિવરાત્રી કહેવાય છે. પરંતુ મહાશિવરાત્રિ મંગળકારી અને કલ્યાણકારી રાત્રિ છે. દેશભરના અલગ અલગ શિવાલયો અને 12 જ્યોતિર્લિંગના દર્શન અને પૂજનનો આજે પવિત્ર પાવન દિવસ કહેવાય છે. શિવજી જ્ઞાનના દેવ કહેવાય છે તેથી આ રાત્રિ જ્ઞાનરાત્રિ કહેવાય છે. શિવજીને આ મહાવદની રાત્રિ અતિપસંદ છે તેથી આ રાત્રિ મહાશિવ રાત્રિ કહેવાય છે. આ દિવસથી દ્વાપર યુગનો પ્રારંભ થયો હતો અને આ દિવસે જ્યોતિર્લિંગની સ્વયંભૂ ઉત્પત્તિ થઈ હતી એવું મનાય છે.

લિંગપૂજા એ શિવ પૂજાના પ્રતિક રૂપે છે. ભગવાન શિવની પૂજા ફક્ત બીલીપત્ર, ફૂલ અને શુદ્ધ જળથી થાય છે. જો તે શ્રદ્ધા અને અંતઃકરણથી કરવામાં આવે તો અવશ્ય તેમની કૃપા વરસે છે. સંહારનું પ્રતિક ત્રિશૂળ અને સંગીતનું પ્રતિક ડમરૂ એકસાથે રાખનાર આ એક જ દેવ છે. લોકકલ્યાણ ખાતર વિષ પીનારા શિવજી મહાદેવ કહેવાયા. શિવજી આપણા હૃદયને વિકારરહિત બનાવી તેમાં નિવાસ કરે છે.

શંકર એટલે ‘શુભં કરોતી ઈતિ શંકર’, જે કલ્યાણ કરે તે શિવ. શિવજી કહે છે ‘શિવરાત્રિના દિવસે જે ઉપવાસ [ઉપ એટલે સમીપ વાસ એટલે બેસવું] કરી શ્રદ્ધાપૂર્વક જે મારૂં પૂજન કરશે તેને આખું વર્ષ પૂજન કર્મનું ફળ મળશે.
દરેક મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષની ચૌદસ શિવરાત્રી કહેવાય છે. ઋગવેદમાં શિવજીની પ્રાર્થના છે કે ‘જેણે પોતાનાં ત્રણ નેત્રોથી ક્રોધ અને લોભનું દહન છે એ શાંત તેજની આપણે ઉપાસના કરીએ છીએ.’ મસ્તકે ગંગા, ભાલ પર ચન્દ્ર ને શરીર પર સર્પોની માળા ધરાવનારા, ભક્તોને રિદ્ધિ-સિદ્ધિ અને મુક્તિ અપાવનાર ત્યાગી હોવા છતાં સંસારી છે. જગત કલ્યાણાર્થે ઝેર પી જઈ નીલકંઠ થનારા, કામને બાળી મૂક્યો છતાં ઉમા સંગ નિવાસ કરનારા, પતિતપાવની ગંગાનું પાન કરનારા, બ્રહ્માંડપતિ, કરુણાસિંધુ, એકાંતવાસી, મહાત્યાગી ને પરમ ઉદાર એવા શિવજીનાં ગુણગાન ગાઈએ એટલા ઓછા છે. તેઓ સત્યમ, શિવમ અને સુંદરમ છે. તેમના સ્વરૂપને જાણવા એમની કૃપા થાય તો જ શિવતત્વને જાણી શકાય છે.

સદાશિવનું પ્રત્યક્ષ બ્રહ્મસ્વરૂપ તેજ અને લલાટે નેત્રની જ્યોતિસ્વરૂપ મહાદેવનું અંતઃકરણથી આ શિવરાત્રિએ આપણા અંતરથી પ્રાર્થના અને પ્રણામ કરી ધન્યતા પામીએ.

                                    ૐ નમઃ શિવાય

શિવ સ્વરૂપ

                                      આજે પોષ વદ એકમ

Elephanta

Elephanta

 

                                              શિવ સ્વરૂપ


સ્વામી સચ્ચિદાનંદજીના કહેવા મુજબ

     પૌરાણિક કથા મુજબ બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ વચ્ચે વિવાદ ઊભો થયો : આપણા બન્ને વચ્ચે મોટું કોણ? :

    આમ જોવા જઈએ તો મોટા હોવાનો રોગ પુરાણ કાળથી ચાલતો આવ્યો છે. અરે! હું તો કહું છું કે દેવતાઓમાં પ્રચલિત હતો પછી મનુષ્યમાં તો હોય જ ને!!!!!!!!

       જેવો વિવાદ ઊભો થયો કે તરત જ બન્ને વચ્ચે વિશાળ, ઓળ-છોળ વિનાનું શિવલિંગ પ્રગટ થયું. અને બન્નેએ નિર્ણય લીધો કે જે આ લિંગનો છેડો પ્રથમ શોધે તે મોટું. બ્રહ્માજી ઉપર ગયા અને વિષ્ણુજી નીચે ગયા. આમ તેઓ બન્ને દિવ્યવર્ષો ચાલતા જ રહ્યા પણ છેડો ન આવ્યો. મનુષ્ય પણ પરમેશ્વરની શોધમાં વર્ષો સુધી ભટક્યા જ કરે છે અને જ્યારે તે હારે છે ત્યારે જ કૃપાને પાત્રને બને છે.

          અનંત વર્ષો સુધી નિરંતર અંત શોધવાના પ્રયત્ન કર્યા છતાં શિવલિંગનો અંત ન આવવાથી બન્ને હાર્યા, થાક્યા અને શરણે આવ્યા.

તવૈશ્ચર્ય યત્નાયદુપરિ વિરંચિર્હરિરઘ:
પરિચ્છેતું યાતાવનલવનમલસ્કંધ વષુવ:
તતો ભક્તિશ્રદ્ધાભરગુરૂગૃણદભ્યાં ગિરિશ યત
સ્વયં તસ્યે તાભ્યાં તવ કિમતુવૃત્તિર્ન ફલતિ
-મહિમ્નસ્તોત્ર, 10

   હે પ્રભુ તમારૂં અનંત સ્વરૂપ બતાવો તો જ જાણી શકાય. તે સાધનસાધ્ય નહિ પણ કૃપાસાધ્ય છે.

           શિવનું આદિ પ્રતીક લિંગ છે જ્યારે વિષ્ણુનું આદિ પ્રતીક શલિગ્રામ છે. શિવલિંગ નર્મદાજીમાંથી કુદરતી રીતે નીકળે છે જ્યારે શાલિગ્રામ ગંડકી નદીમાંથી નીકળે છે. શાલિગ્રામમાં સોનાનો અંશ હોવાથી તેનું ચરણામૃત લેવાનો રિવાજ છે. શિવલિંગનું ચરણામૃત લેવાનો રિવાજ નથી.

       શિવજી મુખ્યત: જ્ઞાનવૈરાગ્યના દેવ છે, એટલે તેમની પૂજા અતિ સરળ છે. સ્નાન, ભસ્મ, ચંદન, બીલીપત્ર વગેરે સામાન્ય વસ્તોથી જ તેઓ તૃપ્ત થાય છે. શિવજી ખૂબ ઉદાર છે માટે તે ભોળાનાથ કહેવાય છે. જ્યારે તે આપવા બેસે છે ત્યારે પાર વિનાનું આપવા બેસે છે. બસ એક જ રાત્રિનું જાગરણ તથા ઉપાસનાથી બધું મળી જાય છે.

          શિવ ઉપાસના બહુ પ્રાચીન છે. આપણાં તીર્થોમાં મોટાભાગનાં તીર્થો આશુતોષ મહાદેવજીનાં છે. શાસ્ત્રોની દૃષ્ટિએ શિવપૂજા ખૂબ પ્રાચીન છે જેના પ્રતિક રૂપે ઈલોરા અજંતાની ગુફામાં તેમજ એલિફંટાની ગુફાઓમાં મળી આવેલી પ્રતિમાઓ છે.

     આજે પણ ઘણી જગ્યાએ શિવપૂજાના અધિકારી માત્ર બ્રાહ્મણોને જ છે. જ્યારે શિવરાત્રિ કથાનુસાર એક એકમેલો ઘેલો ન્હાયા વગરનો પારધી ભીલ પણ પૂજા કરી શકે તો ક્ષત્રિય, વૈશ્ય,ક્ષુદ્ર કેમ નહીં? પરમાત્માના દરબારમાં સૌ સૌ સરખા છે. માણસ માત્ર છે. તેમની પાસે નથી કોઈ જાતિ કે નથી સ્ત્રી, પુરુષનો ભેદભાવ. પુરુષો જેટલો સ્ત્રીઓને પણ શિવપૂજનનો અધિકાર છે. વેદમંત્રોને પ્રકાશમાં લાવનારી તો લોપામુદ્રા, ગાર્ગી વગેરે સ્ત્રીઓ જ હતી.
શિવજીની પ્રથમ પૂજા પાર્વતીજીએ કરી હતી. પાર્વતીજી પણ સ્ત્રી છે, એટલે બાકીની સ્ત્રીઓ પણ શ્રદ્ધા ભક્તિથી શિવપૂજન કરે તેમાં શું અજુગતું હોઈ શકે????????

[વધુ આવતા લેખમાં]

                                                  

                                                  ૐ નમઃ શિવાય

શિવતત્વ

                                આજે માગશર વદ ચૌદસ

શિવજી

શિવજી

 

 

[ ડૉ.ગૌતમભાઈ પટેલનાં લેખો મોકલ્યા બદલ આપણા માનવંતા વાચક શ્રી મનવંતભાઈ પટેલની હું ખૂબ આભારી છું. તેઓ મને તેમની નાની બહેન માને છે અને મારો ખૂબ આદર પણ કરે છે. તેમને મારા ભાવપૂર્ણ નમસ્કાર.]

શ્રી ડૉ. ગૌતમભાઈ આગળ લખે છે……….

માંડુક્ય ઉપનિષદ એક બાજુ આત્મનું અને બીજી બાજુ શિવનું વર્ણન કરતા કહે છે:

અદૃષ્ટમ અવ્યવહાર્યમ અગ્રાહ્યમ
અલક્ષ્યમ અચિંત્યમ અવ્યપદેશ્યમ
એકાત્મપ્રત્યયસારમ પ્રપશ્ચોપશમમ
શાંતમ શિવમ અદ્વૈતમ ચતુર્થમ
મન્યતે સ આત્મા [શિવઃ] સવિજ્ઞેયઃ

     અદૃષ્ટ એટલે એમને આંખથી જોઈ ન શકાય, અવ્યવહાર્ય –જેને વ્યવહારમાં લાવી ન શકાય. અગ્રાહ્ય – હાથથી પકડી ન શકાય. અલક્ષ્ય – લક્ષ્ય ન બને . અચિંત્ય, અવ્યપદેશ્ય – જેને માટે કોઈ વ્યપદેશ- બહાનું ન કાઢી શકાય, એકાત્મ – પ્રત્યય – સાર અર્થાત એક આત્મારૂપી ખ્યાલ કે વિચારનો સાર. પ્રપંચ અર્થાત સંસારનું ઉપશમ એટલે શાંતિ કરનાર, શાંત, કલ્યાણરૂપ અદ્વૈત રજ કે તમગુણથી પર છે, નિર્વિકાર છે. તેનામાં કોઈ વિકાર કે ફેરફાર થતો નથી. નિરાબાધ – તેમનો કોઈ રીતે બાધ થતો નથી. રજ્જુમાં સર્પની ભ્રાંતિ થાય પછી જ્યારે એ રજ્જુ જ છે, સર્પ નથી એવું જ્ઞાન થાય ત્યારે ત્યાં સર્પનો બાધ થયો એમ કહેવાય. શિવનો આવી રીતનો કોઈ બાધ થતો નથી. એ નિર્વિકલ્પ છે.

      એમનામાં ‘આ છે’ કે ‘તે છે’ એવી કોઈ જાતના વિકલ્પો શક્ય નથી. નિરીહ એટલે તે કોઈપણ પ્રકારની ઈહા-ઈચ્છાથી પર છે. તેમને કંઈ મેળવવાનું નથી કે તેમનામાં કંઈ ખૂટતું જ નથી પછી તે શેની ઈચ્છા કરે? એ તો નિરંજન છે. નિત્યયુક્ત એટલે નિત્ય યોગી છે. નિરાશ – કોઈપણ પ્રકારની આશાથી પર છે. નિરાધાર – એને કોઈ આધારની જરૂર નથી, કારણ એ પોતે જ સૌનો આધાર છે અને સદૈવ મુકત છે. જગત માં આપણે બધા બંધાયેલા છીએ. શિવ તો મુક્ત જ છે. આપણે સૌ જીવો ‘પશુ’ છીએ અને શિવ ‘પશુપતિ’ છે.

નિરંતરો નિર્ગુણો નિર્વિકારો
નિરાબાધો નિર્વિકલ્પો નિરીહઃ
નિરજ્જનો નિત્યયુક્તો નિરાશો
નિરાધારો નિત્યમુક્તઃ સદૈવ સદૈવ હિ

    ભગવાન શિવ સદૈવ આત્મરત છે. અપવિત્રતા નથી. માથા પર ગંગા છે માટે કોઈ પવિત્રતાનો ખ્યાલ નથી. શરીરે ભસ્મ છે તો કોઈ ઉદ્વેગ નથી કે પછી પાર્વતી આલિંગન આપે તેનું કોઈ સુખ નથી. શિવ દરેક અવસ્થામાં સમરસ છે. એક જ છે, એમની કોઈ જ રીતિ-વૃત્તિ-પ્રવૃત્તિમાં ફેર પડતો નથી.

ભીતિર્નાસ્તિ ભુજંગપુંગવવિષાત
પ્રીતિર્ન ચન્દ્રામૃતાત હિ કપાલદાલુલનાત
શૌચં ન ગંગાજલાત
નોદ્વેગનિશ્ચિતિ ભસ્મના ન ય સુખં
ગૌરીસ્તનાલિંગનાત
આત્મારામતયા હિતાહિતસમઃ
સ્વસ્થો હરઃ પાતુ વઃ

વાસ્તવમાં Shiva forms the very supreme unity of all contradictions.

[વધુ આવતા લેખમાં]

                                                     ૐ નમઃ શિવાય

શિવતત્વ

                                                   શિવતત્વ

                                આજે માગશર સુદ ચોથ

શિવ - શિવલિંગ

શિવ - શિવલિંગ

શ્રી ગૌતમભાઈ પટેલ કહે છે………

     વેદોમાં ભગવાનના બે સ્વરૂપની પૂજા થાય છે. સાકાર સ્વરૂપ અને નિરાકાર સ્વરૂપ. જેમ શાલીગ્રામ એ નારાયણનું નિરાકાર સ્વરૂપ છે તેમ શિવલિંગ એ શિવજીનું નિરાકાર સ્વરૂપ છે.

      શિવની ઉપાસના છેક વેદના કાળથી ભારતમાં ચાલી આવી છે. આજે પણ ભારતમાં અને ભારત બહાર અનેક દેશોમાં વસતા બ્રાહ્મણો જે રૂદ્રી કરે છે તેમાં ભગવાન શિવજીના સ્વરૂપની અભૂતપૂર્વ ચર્ચા-વિચારણા થઈ છે. એ ઘોર પણ છે અને અઘોર પણ છે. એ અમંગલમયશીલ ધરાવે છે અને છતાંયે ભક્તોનું સદૈવ મંગલ કરે છે. એમણે હળાહળ વિષપાન કર્યું છે છતાં એ અજર-અમર છે.

    સ્વયં ભસ્મ એટલે ભૂતિ ધારણ કરે છે અને ભક્તોને વિભૂતિ – વિશિષ્ટ ઐશ્વર્ય પ્રદાન કરે છે. મહાકવિ કાલિદાસના શબ્દોમાં કહીએ તો શિવ સ્વયં અકિંચન છે છતાં સંપત્તિનું ઉત્પત્તિસ્થાન છે. સ્મશાનમાં રહે છે છતાં ત્રણે લોકનાં સ્વામી છે. એ ભીમ રૂપ – ભયંકર રૂપ ધારણ કરે છે છતાં શિવ મંગલસ્વરૂપ છે. વાસ્તવમાં શિવને સાચા સ્વરૂપે જાણનારું કોઈ નથી.

માલવિકાગ્નિમિત્ર નામના નાટકમાં ભગાવાન શિવજીની સ્તુતિ કરતા મહાકવિ કાલિદાસ કહે છે:

ન સંતિ યાથાર્થ્યવિદં પિનાકિનઃ

      ભગવાન શિવજી ‘એક ઐશ્વર્ય’માં રહ્યા છે છતાં એમને નમન કરનારને ‘બહુ ફળ’ આપે છે. આમ તો કાંતા –પ્રિય પત્ની પાર્વતી સાથે સંમિશ્ર –અર્ધનારીશ્વર- દેહવાળા છે છતાં યતિઓમાં શ્રેષ્ઠ છે. પોતાના આઠ સ્વરૂપોથી સમગ્ર વિશ્વને ધારણ એવા એ ચતુર્થ અવસ્થારૂપ આત્માને- શિવને- જાણવા જોઈએ.

     આવું છે શિવનું ઉપનિષદમાં વર્ણવાયેલું સ્વરૂપ. શિવ સર્વસ્વ છે છતાંય કંઈ જ નથી. આ તેમની વિશેષતા છે.

     એ નિરંતર છે. નિર્ગુણ એટલે સત્વ, રજ કે તમગુણથી પર છે. નિર્વિકાર છે. તેનામાં કોઈ વિકાર-ફેરફાર થતો નથી. પોતાના આત્મામાં જ રતિ અર્થાત પ્રીતિ રાખનારા છે. તેમને બીજાની કશાની પડી જ નથી હિત કે અહિત બધું જ તેમને મન સમાન છે. એકસરખું છે. ભયંકર ઝેરી સાપ શરીર પર હોય છે છતાંયે તેના ઝેરનો તેમને ડર નથી. મસ્તક ઉપરના ચંદ્રમાંથી સદૈવ અમૃત ઝરે તે માટે તેમને કોઈ પ્રેમ નથી. છાતી પર ખોપરીની માળા હોય તેનાથી અશૌચ એટલે અપવિત્રતા નથી. માથા પર ગંગા છે માટે કોઈ પવિત્રતાનો ખ્યાલ નથી.

     યતિઓમાં એ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે. પોતાનાં આઠ સ્વરૂપોથી સમગ્ર વિશ્વને ધારણ કરે છે છતાંય એમને કોઈ અભિમાન નથી. કહેવાયું છે કે એ ઘોર પણ છે ને અઘોર પણ છે. સર્વનું કલ્યાણ કરનાર પણ છે.

[વધુ આવતે અંકે]

                            ૐ નમઃ શિવાય